Εσωτερική ανατομία και φυσιολογία

Το ηπατοχολικό σύστημα

Το ήπαρ είναι στενά συνδεδεμένο με τη χοληδόχο κύστη. Αυτή είναι ένα ελαστικό όργανο σε σχήμα αχλαδιού ακριβώς κάτω από το ήπαρ και στενά προσαρτημένη σε αυτό. Είναι κοίλο όργανο (δηλαδή έχει κοιλότητα στο εσωτερικό της, όπου αποθηκεύεται η χολή που παράγεται στο συκώτι). Η χολή που παράγεται στο ήπαρ, συλλέγεται σε πολλαπλούς μικροσκοπικούς αγωγούς που ονομάζονται χοληφόρα σωληνάρια, τα οποία συνενώνονται για να σχηματίσουν τους χοληφόρους πόρους ή χοληφόρα αγγεία. Μέσα στο ήπαρ αυτοί οι πόροι ονομάζονται ενδοηπατικοί χοληφόροι πόροι ή ‘’ενδοηπατικά χοληφόρα’’ (αγγεία), ενώ όταν εξέλθουν από αυτό αναφέρονται ως εξωηπατικοί ή ‘’εξωηπατικά χοληφόρα’’. Τα ενδοηπατικά χοληφόρα τελικά συνενώνονται και αποδίδουν τη χολή στους δύο ηπατικούς πόρους – (αριστερό και δεξιό) που μαζεύουν τη χολή από τα ενδοηπατικά χοληφόρα των αντίστοιχων λοβών του ήπατος). Οι δύο ηπατικοί πόροι αποτελούν τους πρώτους κλάδους των εξωηπατικών χοληφόρων. Συνενώνονται στην πύλη του ήπατος για να σχηματίσουν τον κοινό ηπατικό πόρο. Από τη χοληδόχο κύστη ξεκινά και ο κυστικός πόρος που συμβάλλει με τον κοινό ηπατικό για να σχηματίσουν μαζί τον (κοινό) χοληδόχο πόρο.

Η χολή ρέει και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη μέσω του κυστικού πόρου, για να αποθηκευτεί όταν κρίνεται αναγκαίο να γίνει αποθήκευσή της. Κατόπιν και όταν χρειαστεί θα χυθεί στο δωδεκαδάκτυλο για την πέψη των τροφών. Το δωδεκαδάκτυλο είναι το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου, αμέσως μετά το στομάχι και ονομάστηκε έτσι από το μήκος του που παλιά το μετρούσαν εμπειρικά σε δάκτυλα. Η χολή πάντως είναι δυνατόν να αποχετευτεί από τον κοινό ηπατικό πόρο κατευθείαν στο δωδεκαδάκτυλο μέσω του χοληδόχου πόρου, χωρίς να έχει αποθηκευτεί στη χοληδόχο κύστη. Όταν όμως έχει αποθηκευτεί προσωρινά εκεί και χρειαστεί για την πέψη, τότε διοχετεύεται  μέσω του κυστικού πόρου στον κοινό χοληδόχο πόρο και από εκεί στο δωδεκαδάκτυλο.

Ο κοινός χοληδόχος πόρος εκβάλλει στο δεύτερο τμήμα (αγκύλη) του δωδεκαδάκτυλου, σε ένα σημείο, στις περισσότερες περιπτώσεις μετά από συνένωση με τον παγκρεατικό πόρο. Ο παγκρεατικός πόρος προέρχεται από το γειτονικό πάγκρεας και μεταφέρει και αυτός πεπτικά υγρά με ένζυμα για την πέψη. Στο σημείο εκβολής τους περιβάλλονται από έναν μυικό σφιγκτήρα το λεγόμενο σφιγκτήρα του Oddie και σχηματίζεται μία έπαρση του εντερικού βλεννογόνου σε σχήμα θηλής που λέγεται ‘’φύμα’’ ή ‘’θηλή του Vater’’. Οι ονομασίες προέρχονται από τους γιατρούς που  περιέγραψαν πρώτοι τα ανατομικά αυτά στοιχεία. Η έξοδος της χολής προς το δωδεκαδάκτυλο προϋποθέτει πως ο σφιγκτήρας του Oddie θα χαλαρώσει. Άρα είναι μία ελεγχόμενη λειτουργία (από το αυτόνομο νευρικό σύστημα που ελέγχει τις μυικές ίνες των σπλάγχνων).

Το ήπαρ με τη χοληδόχο κύστη και τους χοληφόρους πόρους (ηπατικοί πόροι, κυστικός πόρος και χοληδόχος πόρος – που όλοι αυτοί μαζί ονομάζονται και χοληφόροι οδοί ή χοληφόρο δέντρο) συλλογικά  είναι γνωστά ως ηπατοχολικό σύστημα. Το πάγκρεας εκκρίνει, επίσης, πεπτικά υγρά στο δωδεκαδάκτυλο και μερικές φορές θεωρείται ότι είναι δευτερεύον τμήμα του ηπατοχολικού συστήματος.

Αιμάτωση του ήπατος

Επειδή το ήπαρ είναι κορεσμένο με αίμα έχει ένα καφεκόκκινο χρώμα. Κάθε δυόμισι λεπτά ένα γαλόνι αίμα περνά από το ήπαρ, μέσω του πολύπλοκου αγγειακού δικτύου του ήπατος από αρτηρίες, φλέβες και τριχοειδή αγγεία. Σε αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο όργανο του σώματος, το ήπαρ έχει δύο τροφοδοσίες αίματος :

•    Η μεγαλύτερη ποσότητα του αίματος (περίπου το 70%) προέρχεται μέσα από το σύστημα της πυλαίας φλέβας. Αυτό είναι ένα δίκτυο αιμοφόρων αγγείων που μεταφέρουν το αίμα από το λεπτό έντερο, το στομάχι, τον σπλήνα και το πάγκρεας, στην πυλαία φλέβα και στη συνέχεια εντός του ήπατος. Όλα τα προϊόντα της πέψης που έχει συντελεστεί στο λεπτό έντερο, από θρεπτικά συστατικά μέχρι τοξίνες, περνούν στο ήπαρ μέσω της οδού αυτής. Ο σπλήνας απελευθερώνει σίδηρο, ο οποίος λαμβάνεται από την καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων που γίνεται μέσα σ’ αυτόν, προκειμένου ο σίδηρος να χρησιμοποιηθεί από το ήπαρ.

•    Η δεύτερη τροφοδοσία αίματος στο ήπαρ (κατά 30% περίπου) προέρχεται μέσω της ηπατικής αρτηρίας που παρέχει εξαιρετικά οξυγονωμένο αίμα από τους πνεύμονες. Μόλις το ήπαρ απο-οξυγονώσει και επεξεργαστεί αυτό το αίμα, το μεταφέρει στην κεντρική ηπατική φλέβα του ήπατος. Αφήνει στη συνέχεια το ήπαρ και ταξιδεύει μέχρι την καρδιά

Η πυλαία φλέβα και η ηπατική αρτηρία εισέρχεται στο ήπαρ μέσω μιας σχισμής που ονομάζεται Ηπατική Πύλη (Porta Hepatis), πριν διαιρεθούν σε διακλαδώσεις στο δεξιό και αριστερό λοβό του ήπατος. Στην πύλη του ήπατος πορεύονται παράλληλα με τον κοινό ηπατικό πόρο και σχηματίζεται έτσι μία τριάδα μεγάλων αγγείων που ονομάζεται ‘’πυλαία τριάδα’’. Οι διαιρέσεις της πυλαίας φλέβας και της ηπατικής αρτηρίας εντός του ήπατος, δημιουργούν ένα πολύ πλούσιο αγγειακό δίκτυο (αρτηριακό και πυλαίο) που καταλήγει σε πολύ μικρές διακλαδώσεις από τριχοειδή αγγεία που ονομάζονται ‘’κολποειδή’’ ή ‘’κολπώδη τριχοειδή’’ (sinusoids) του ήπατος. Αυτά είναι υπεύθυνα για την άρδευση των ηπατοκυττάρων με αίμα. Αφού ‘’αιματωθούν’’ τα ηπατοκύτταρα αποδίδουν κατόπιν το αίμα σε αντίστοιχα φλεβικά τριχοειδή των ηπατικών φλεβών. Αυτές συγκεντρώνουν αυτό το χρησιμοποιημένο  (‘’ακάθαρτο’’) αίμα και το διοχετεύουν στη μεγάλη φλέβα της κοιλιάς, την κάτω κοίλη φλέβα η οποία θα το στείλει στην καρδιά για να οξυγονωθεί ξανά.

2013-05-02T18:58:25+00:00