Διατροφή

Για να έχουμε μια καλή υγεία απαραίτητη είναι η σωστή και ισορροπημένη διατροφή. Η τροφή που καταναλώνουμε είναι υπεύθυνη για την παραγωγή ενέργειας, καθώς και για την διατήρηση και επισκευή του σώματος μας. Επίσης επηρεάζει το ανοσοποιητικό μας σύστημα και την αντίδραση του οργανισμού μας στις ασθένειες.

Μια κακή ή ανθυγιεινή διατροφή μπορεί να παρεμποδίσει την καλή υγεία και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Η διατροφή είναι αποδεδειγμένο ότι παίζει σημαντικό ρόλο σε παθήσεις όπως η στεφανιαία καρδιακή νόσος και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Λιγότερες αποδείξεις έχουμε πάνω στο αν η διατροφή επηρεάζει τις ηπατικές ασθένειες. Παρόλα αυτά όλα τα τρόφιμα και τα υγρά για να μεταβολιστούν πρέπει να περάσουν μέσα από το ήπαρ, και το γεγονός αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η διατροφή πρέπει να παίζει αρκετά σημαντικό ρόλο στην υγεία και αυτού του οργάνου το οποίο είναι απαραίτητο για τη ζωή.

Μια καλή διατροφή/δίαιτα εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Μερικοί από αυτούς είναι η ηλικία, το βάρος και ο βαθμός της ηπατικής βλάβης. Είναι σημαντικό να αναφέρεις στον διαιτολόγο σου αυτούς του παράγοντες (μπορείς να ζητήσεις από γιατρό ή σύμβουλο την παραπομπή σε έναν διαιτολόγο). Υπάρχουν κάποιες βασικές αλλαγές που μπορείς να κάνεις στη διατροφή σου οι οποίες θα βοηθήσουν στη φροντίδα του ήπατος σου.

Η πιο σημαντική αλλαγή που θα μπορούσες να κάνεις σε αυτή την φάση είναι ο αποκλεισμός όλων των ουσιών που μπορεί να είναι επιβλαβείς για το συκώτι σου. Ειδικότερα το αλκοόλ και τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και ιδιαίτερα σε κορεσμένα λίπη. Ο γιατρός σου είναι σε θέση να σε συμβουλεύσει σχετικά με τα ηπατοτοξικά φάρμακα που θα πρέπει να αποφεύγεις.

Τρόφιμα που προτείνεται να συμπεριλάβεις στην διατροφή σου.

• Φρέσκα φρούτα και λαχανικά
• Σύνθετοι υδατάνθρακες
• Επαρκείς ποσότητες πρωτεΐνης
• Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες
• Τρόφιμα  με χαμηλά λιπαρά

Τρόφιμα που καλό είναι να αποφεύγονται

• Τηγανητά
• Λιπαρά τρόφιμα και ιδιαίτερα τα κορεσμένα και υδρογονωμένα λίπη
• Επεξεργασμένα τρόφιμα και πρόχειρο φαγητό
• Τρόφιμα που περιέχουν πρόσθετα και φυτοφάρμακα

Δίαιτα και ηπατική βλάβη

Παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχεις την HCV λοίμωξη για αρκετό καιρό, σε κάποιο χρονικό διάστημα η λοίμωξη θα αρχίσει να προκαλεί βλάβες στο συκώτι σου. Εξαιτίας αυτού ίσως είναι ανάγκη να υπάρξουν αλλαγές στις διατροφικές σου συνήθειές. Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη προτεινόμενη δίαιτα, καθώς η πορεία της νόσου και η επίδρασή της στο ήπαρ διαφέρει ανάλογα με τον άνθρωπο. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα κοινά στοιχεία που επηρεάζονται από την διατροφή:

Σίδηρος

Το ήπαρ παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό του σιδήρου. Περίπου το 10% του σιδήρου που καταναλώνουμε φυσιολογικά εκκρίνεται από το σώμα μας. Άτομα με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν μερικές φορές δυσκολίες στην αποβολή του σιδήρου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια υπερφόρτωση σιδήρου από το αίμα στο συκώτι και στην συνέχεια σε άλλα όργανα. Αυτή η περίσσεια συγκέντρωσης σιδήρου μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια για το ήπαρ και θεωρείται ως ένας παράγοντας που μπορεί να μειώσει τα ποσοστά ανταπόκρισης της θεραπείας στην ιντερφερόνη. Για το λόγο αυτό, τα άτομα με χρόνια ηπατίτιδα C θα πρέπει να μειώσουν τις ποσότητες των τροφών που είναι πλούσιες σε σίδηρο στη διατροφή τους. Μερικές από αυτές είναι τα κόκκινα κρέατα, το συκώτι, τα στρείδια, ο τόνος, το σουσάμι, τα βερίκοκα, τα δαμάσκηνα και τα δημητριακά ενισχυμένα με σίδηρο.

Είναι σημαντικό να αποφευχθεί η λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου, εκτός και αν συνιστάται από το γιατρό σου. Πολυβιταμινούχα δισκία περιλαμβάνουν συχνά σίδηρο, γι ‘αυτό προτείνεται να ελέγξεις την ετικέτα. Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζεις ότι η βιταμίνη C αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου από τις τροφές.

Προ-εμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν υπερφόρτωση σιδήρου, λόγω της απώλειας αίματος που έχουν κάθε μήνα.

Λίπος

Οι δυσλειτουργίες του ήπατος είναι πιο συχνές σε αυτούς που είναι υπέρβαροι. Μερικές από αυτές τις δυσλειτουργίες αφορούν τα αυξημένα αποθέματα λιπαρών στοιχείων στο ήπαρ (“λιπώδης διήθηση του ήπατος’’ – “λιπώδες ήπαρ’’) που μπορούν να οδηγήσουν σε επιπρόσθετη φλεγμονή του οργάνου (στεατοηπατίτιδα), και ακόμα ταχύτερα σε κίρρωση και ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Οι δυσλειτουργίες αυτές μάλιστα τείνουν να είναι συχνότερες σε διαβητικούς και δυστυχώς η συχνότητα εμφάνισης διαβήτη είναι υψηλότερη σε άτομα με ηπατίτιδα C. Η παρουσία του λίπους στο ήπαρ μπορεί να οδηγήσει το συκώτι σε διόγκωση (που μπορεί να φανεί στο υπερηχογράφημα) αλλά και αύξηση των ηπατικών ενζύμων που μετρούνται στο αίμα (τρανσαμινάσες).

Οι υπέρβαροι ασθενείς με λιπώδες ήπαρ που μειώνουν το βάρος τους είναι πιθανό να παρουσιάσουν βελτίωση στις δυσλειτουργίες που σχετίζονται με την κατάσταση αυτή. Κατά συνέπεια, αν είσαι άτομο με χρόνια ηπατίτιδα C ή Β θα πρέπει να προσπαθήσεις να διατηρήσεις ένα φυσιολογικό βάρος, προκειμένου να αποφευχθεί η επιπλέον καταπόνηση του ήπατός σου.

Πρωτεΐνη

Η ιδανική ποσότητα και το είδος των πρωτεϊνών στη διατροφή των ατόμων που πάσχουν από ιογενείς ηπατίτιδες είναι ένα πολυσυζητημένο θέμα. Το «χτίσιμο» και η συντήρηση των μυών, η επισκευή και η επούλωση του σώματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατανάλωση πρωτεΐνης. Επαρκής κατανάλωση πρωτεϊνών για έναν ενήλικα θεωρούνται τα 60-120 γραμμάρια ανά ημέρα. Μεγάλες ποσότητες πρωτεϊνών στη διατροφή μπορεί να οδηγήσουν σε συσσώρευση των προϊόντων διάσπασης των πρωτεϊνών στο αίμα. Αυτό συμβαίνει επειδή η διάσπαση αυτή συμβαίνει μέσω του ήπατος. Εάν τα επίπεδα αυτών των προϊόντων διάσπασης αυξηθούν υπάρχει πιθανότητα αυτό να προκαλέσει μια επιπλοκή γνωστή ως εγκεφαλοπάθεια. Αυτή η κατάσταση επηρεάζει την ψυχική υγεία και συχνά είναι η αιτία απώλειας της διανοητικής διαύγειας ή και του λεγόμενου ’’ηπατικού κώματος’’.

Αρκετές μελέτες έχουν αποδείξει ότι μια χορτοφαγική δίαιτα που περιορίζει ή εξαλείφει την ζωική πρωτεΐνη βελτιώνει τα συμπτώματα της εγκεφαλοπάθειας.

Πρόσφατες μελέτες σε ασθενείς με εγκεφαλοπάθεια δείχνουν ότι μια πολύ χαμηλή σε πρωτεΐνες διατροφή δεν είναι πάντα απαραίτητη, εκτός από ασθενείς με σοβαρή εγκεφαλοπάθεια ή όταν στις περιπτώσεις που συνιστάται από το γιατρό. Χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να συμβάλει στον υποσιτισμό και αδυναμία. Συνεπώς, η συμβουλή είναι να συνεχίσεις να τρως επαρκείς ποσότητες πρωτεΐνης (όχιμεγάλες), αλλά να καταναλώνεις μια μορφή πρωτεΐνης την φορά. Επίσης, είναι καλύτερο να τρως 3-4 μικρότερα γεύματα, αντί για ένα μεγάλο.

Η δυσκολία εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι να βρεθεί ισορροπία μεταξύ της κατανάλωσης αρκετή ποσότητας πρωτεΐνης, ώστε να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού, χωρίς αυτή η κατανάλωση να είναι υπερβολική και να προκαλεί συσσώρευση των προϊόντων διάσπασης των πρωτεϊνών στο αίμα.
Οι ειδικοί συνιστούν για την ημερήσια κατανάλωση πρωτεΐνης, για εκείνους με ηπατική νόσο, 1 έως 1,5 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Ωστόσο, συμβουλές για την κατανάλωση πρωτεΐνης θα πρέπει να σου δοθούν από τον γιατρό σου ή έναν διαιτολόγο, δεδομένου ότι θα λάβουν υπόψη τους και άλλες σημαντικές παραμέτρους.

Αλάτι (Νάτριο)

Η κίρρωση μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση υγρού στην κοιλιά μια πάθηση γνωστή ως ασκίτης. Ο ασκίτης είναι μια από τις επιπλοκές που έχει το ήπαρ με νόσο σε τελικό στάδιο. Τα άτομα με αυτή την επιπλοκή πρέπει να ακολουθήσουν μια δίαιτα που περιορίζει την πρόσληψη νατρίου η οποία δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 1000 mg (1 γραμμάριο) ημερησίως. Ο περιορισμός αυτός μπορεί να είναι αρκετά δυσάρεστος, καθώς πολλά τρόφιμα και προϊόντα διατροφής περιέχουν πολύ υψηλή περιεκτικότητα αλατιού. Για παράδειγμα, μόνο ένα κουταλάκι του γλυκού αλάτι περιέχει 2.325 mg νατρίου.

Ο υγιεινότερος τρόπος πρόσληψης αλατιού είναι η διακοπή του ! Τα φρέσκα λαχανικά σε καθημερινή βάση, έχουν όσες ποσότητες αλάτων (νάτριο, κάλιο κλπ)  χρειάζεται ένας οργανισμός… Αυτό προϋποθέτει επίσης ότι θα πρέπει κανείς να μην καταναλώνει τις περισσότερες συσκευασμένες τροφές του εμπορίου που περιέχουν «κρυμμένο» αλάτι ως συντηρητικό, ακόμη κι αν έχουν γλυκιά γεύση (πχ. μπισκότα, γλυκά, μαργαρίνες, βούτυρο, ψωμί κλπ)… Επειδή όμως κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο (πρακτικά αδύνατο), τουλάχιστον θα πρέπει να αποφεύγεται εντελώς η πρόσληψη  επιπλέον αλατιού στο μαγείρεμα ή πάνω στο φαγητό. Τα μπαχαρικά και τα βότανα (ρίγανη, θυμάρι, κάρυ, δυόσμος, βασιλικός, πιπέρι, δενδρολίβανο κλπ) σε ικανές ποσότητες, μπορούν να κάνουν εξίσου νόστιμο ένα φαγητό και περιέχουν πολλές ευεργετικές ουσίες όπως τα αντιοξειδωτικά.

Ζάχαρη

Φαίνεται να υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ της ηπατίτιδας C και δυσκολία ρύθμισης των επιπέδων ζαχάρου στο αίμα. Αυτό ονομάζεται ’’αντίσταση στην ινσουλίνη’’ και σε μερικές περιπτώσεις αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη διαβήτη. Το συκώτι είναι υπεύθυνο για τη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Αυτό επιτυγχάνεται γενικά με τη μετατροπή της τροφής που τρώμε σε ουσίες που το σώμα μπορεί να χρησιμοποιήσει. Οι υδατάνθρακες και σάκχαρα που παίρνουμε με την τροφή αποθηκεύονται ως γλυκογόνο στο ήπαρ και απελευθερώνονται ως ενέργεια όταν οι απαιτήσεις ενέργειας του σώματος αυξάνονται. Τα άτομα με ηπατίτιδα C που έχουν αναπτύξει και διαβήτη έχουν συχνά δυσκολίες στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και αυτή η κατάσταση γίνεται ακόμα βαρύτερη σε άτομα με ηπατική βλάβη τελικού σταδίου. Μια λύση είναι να καταναλώνεις μικρά και συχνά γεύματα που θα κρατήσουν σταθερά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Σήμερα και σε αυτούς τους ασθενείς χορηγούνται αντιδιαβητικά φάρμακα, γιατί ο διαβήτης μπορεί να οδηγήσει σε πολύ σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα από το καρδιαγγειακό σύστημα και πολλά άλλα όργανα.

Καφές / καφεΐνη

Ποτά που περιέχουν καφεΐνη όπως ο καφές, το τσάι και κάποια αναψυκτικά αφυδατώνουν το σώμα. Η καφεΐνη υφίσταται επεξεργασία μέσω του συκωτιού και στη συνέχεια αποβάλλεται από το σώμα μέσω των νεφρών. Αυτή η φυσιολογική διαδικασία επηρεάζεται εάν έχετε κίρρωση του ήπατος. Η κίρρωση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερη συγκέντρωση καφεΐνης στο αίμα. Αυτή η αυξημένη συγκέντρωση μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα πονοκεφάλων, να προκαλέσει νευρικότητα, διάρροια, κόπωση, ίλιγγο, αϋπνία και άγχος. Οι άνθρωποι με ηπατίτιδα C θα πρέπει, όποτε είναι δυνατόν, να αποφεύγουν τα ποτά που περιέχουν καφεΐνη ή να προσπαθούν να μειώσουν την κατανάλωση τους.

2013-05-02T13:12:10+00:00